BI & Analytics

Định vị Excel & Google Sheets trong công việc data analyst ngân hàng: khi nào dùng bảng tính vs SQL/BI, giới hạn & 'spreadsheet hell', tư duy dữ liệu sạch (tidy, named range, Table), tổng quan năng lực nâng cao của series (công thức, PivotTable, Power Query, Data Model/DAX, dashboard, tự động hoá), kết nối dữ liệu thật và kiểm soát chất lượng công thức.

Làm chủ công thức bảng tính để phân tích dữ liệu ngân hàng: tra cứu (VLOOKUP, INDEX/MATCH, XLOOKUP) và cách chọn; tham chiếu tuyệt đối/tương đối và named range; hàm điều kiện & tổng hợp (IF/IFS, SUMIFS, COUNTIFS, SUMPRODUCT); xử lý văn bản & ngày tháng; xử lý lỗi (IFERROR/IFNA); mảng động (FILTER, SORT, UNIQUE); LAMBDA/LET; mẹo hiệu năng, audit và các cạm bẫy kinh điển.

PivotTable — công cụ tổng hợp mạnh nhất của bảng tính, tương đương GROUP BY trong SQL. Bài chỉ nguyên lý pivot từ dữ liệu tidy, cách dựng vùng Rows/Columns/Values/Filters, chọn hàm và Show Values As, nhóm ngày/số, Calculated Field, Slicer & Timeline, GETPIVOTDATA, refresh & pivot cache, khác biệt Google Sheets và pivot từ Data Model, kèm thực hành ngân hàng.

Power Query — công cụ ETL self-service trong Excel & Power BI: kết nối nguồn (file/folder, web, database, API), làm sạch và biến đổi dữ liệu qua các Applied Steps lặp lại được, refresh một nút. Đi sâu unpivot, Merge/Append, Group By, ngôn ngữ M & Advanced Editor, parameter, query folding, và so sánh với PivotTable/công thức. Thực hành gộp 12 file sao kê tháng và unpivot báo cáo cân đối cho ngân hàng.

Vượt giới hạn một bảng phẳng: nạp nhiều bảng vào Data Model (Power Pivot) trong Excel, tạo quan hệ theo star schema thay VLOOKUP, và viết DAX (measure, CALCULATE, iterator, time intelligence) để tính Tổng dư nợ, CASA ratio, tăng trưởng YoY. Phân biệt row context vs filter context, calculated column vs measure, cùng cạm bẫy quan hệ và Date table.

Dựng dashboard bảng tính chuyên nghiệp theo kiến trúc 3 lớp (dữ liệu thô → tính toán → trình bày). Thành phần động: PivotChart, Slicer, Timeline, ô KPI, sparkline, data bar, conditional formatting. Chọn biểu đồ đúng mục đích, tham số hoá bằng dynamic array và form control, thiết kế trực quan, refresh một chạm, bảo vệ sheet, hiệu năng, và khi nào nên chuyển lên công cụ BI. Thực hành: dashboard KQKD chi nhánh một trang.

Tự động hoá công việc lặp trong bảng tính: khi nào nên tự động hoá vs khi Power Query/công thức là đủ; Macro Recorder & VBA cơ bản (Sub, vòng lặp, Range, xử lý file, gửi mail Outlook, xuất PDF); Office Scripts và Apps Script; Power Automate luồng theo lịch; và trọng tâm ngân hàng: rủi ro macro, kiểm soát EUC, khi nào chuyển sang SQL/pipeline chuẩn.

Bài kết series: xâu chuỗi mọi kỹ năng bảng tính (công thức, pivot, Power Query, data model/DAX, dashboard, tự động hoá) qua năm bài toán thực chiến của analyst ngân hàng — báo cáo quản trị định kỳ, mô hình tài chính, phân tích tín dụng, đối soát, kiểm soát chất lượng. Kèm checklist kỹ năng, giới hạn của bảng tính và khi nào cần lên SQL/warehouse/BI.